Giới thiệu ngành học và cơ hội nghề nghiệp: điều đầu tiên bạn nên biết
Giới thiệu ngành học và cơ hội nghề nghiệp là chủ đề chúng tôi thường trao đổi với các bạn học sinh đang đứng trước ngưỡng cửa chọn nghề. Qua nhiều mùa tuyển sinh, đội ngũ chúng tôi nhận thấy một điều lặp đi lặp lại. Rất nhiều bạn chọn ngành chỉ vì cảm hứng nhất thời. Các bạn ít khi tìm hiểu kỹ nhu cầu thực tế của thị trường lao động trước khi đăng ký. Hệ quả là sau khi ra trường, không ít bạn loay hoay tìm việc, dù đã học tập chăm chỉ suốt mấy năm.
Chúng tôi viết bài này không phải để khiến bạn lo lắng thêm. Ngược lại, bên mình muốn bạn có cái nhìn thực tế hơn ngay từ đầu. Khi đó, việc chọn ngành sẽ trở thành một quyết định có cơ sở rõ ràng. Nó không còn là một cú đặt cược may rủi vào tương lai của chính mình.
Xu hướng ngành nghề đang cần nhân lực hiện nay
Cập nhật xu hướng thị trường lao động là bước đầu tiên chúng tôi luôn khuyên các bạn thực hiện. Có những ngành từng “hot” cách đây mười năm nhưng giờ đã bão hòa nhân lực. Trong khi đó, một số lĩnh vực khác lại đang thiếu người trầm trọng. Sự thay đổi này diễn ra khá nhanh, nhanh hơn nhiều bạn học sinh vẫn tưởng.
Ngành y tế là ví dụ khá điển hình cho sự ổn định lâu dài. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe cộng đồng gần như không giảm, kể cả khi kinh tế biến động mạnh. Nếu bạn yêu thích công việc chăm sóc và hỗ trợ người bệnh, chúng tôi từng chia sẻ khá kỹ về chương trình đào tạo y sĩ đa khoa đáng tin cậy. Đây là hướng đi phù hợp với những bạn muốn có một nghề vững chắc trong dài hạn, ít bị ảnh hưởng bởi biến động kinh tế.
Bên cạnh y tế, các ngành liên quan đến công nghệ thông tin, logistics và chăm sóc khách hàng cũng đang tuyển dụng khá đều đặn. Doanh nghiệp hiện nay cần người vừa có kỹ năng chuyên môn, vừa biết ứng dụng công cụ số vào công việc hằng ngày. Đây là điều bạn nên lưu ý khi cân nhắc chọn ngành cho bốn, năm năm tới.
Cách đánh giá cơ hội nghề nghiệp của một ngành học
Nghe tên ngành “hay” không phải lý do đủ để bạn đăng ký ngay. Chúng tôi thường gợi ý học sinh tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo và kỹ năng đầu ra trước tiên. Một chương trình tốt cần cân bằng giữa lý thuyết và thực hành. Người học ra trường phải làm được việc ngay, chứ không chỉ nắm kiến thức trên giấy.
Tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp cũng là con số đáng để bạn xin tham khảo từ nhà trường. Đây là chỉ số khá khách quan. Nó phản ánh khá rõ mức độ phù hợp giữa chương trình đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Có một điều khá thú vị mà nhiều bạn chưa để ý. Một số ngành nghề đặc thù còn đòi hỏi thêm chứng chỉ chuyên môn mới đủ điều kiện hành nghề. Khi tìm hiểu chứng chỉ bảo mẫu là gì, bạn sẽ thấy việc có thêm chứng chỉ phù hợp giúp mở ra nhiều cơ hội việc làm hơn hẳn. So với chỉ có bằng cấp thông thường, lợi thế này khá rõ ràng. Đây là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng khá lớn đến khả năng xin việc sau này.
Chúng tôi cũng khuyến khích các bạn theo dõi báo cáo khảo sát việc làm mà nhiều trường công bố định kỳ. Những con số này thường được thống kê từ chính cựu sinh viên. Độ tin cậy vì vậy khá cao, giúp bạn hình dung rõ hơn về đầu ra thực tế của ngành đang cân nhắc.
Bên cạnh chương trình đào tạo và tỷ lệ việc làm, bạn cũng nên cân nhắc thời gian học và mức đầu tư phù hợp với hoàn cảnh gia đình. Có ngành đòi hỏi thời gian đào tạo dài hơn, nhưng đổi lại vị trí công việc ổn định và thu nhập tốt về lâu dài. Có ngành đào tạo ngắn hơn, giúp bạn sớm đi làm và tích lũy kinh nghiệm thực tế. Không có lựa chọn nào tuyệt đối tốt hơn, quan trọng là nó phù hợp với điều kiện và mục tiêu của chính bạn.
Một câu chuyện thực tế đội ngũ chúng tôi từng gặp
Chúng tôi từng tư vấn cho một bạn học sinh rất giỏi tiếng Anh nhưng lại chọn ngành kế toán. Bạn chọn ngành này chỉ vì nghe lời khuyên “ngành ổn định, dễ xin việc”. Sau một học kỳ, bạn nhận ra mình không hợp với những con số khô khan. Trong khi đó, niềm đam mê ngôn ngữ vẫn cháy âm ỉ trong bạn suốt thời gian đó.
Bạn quyết định chuyển hướng. Bạn bắt đầu tìm hiểu thêm về việc học ngoại ngữ để mở rộng cơ hội nghề nghiệp ra thị trường quốc tế. Đến giờ, bạn đã có một công việc liên quan đến biên phiên dịch, thứ mà trước đây bạn chưa từng nghĩ tới khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Câu chuyện này không phải trường hợp cá biệt. Rất nhiều bạn đến gặp chúng tôi trong tình trạng tương tự. Các bạn chọn ngành theo lời khuyên của người khác, rồi mất một khoảng thời gian mới nhận ra đó không phải con đường của mình. Đó cũng là lý do chúng tôi luôn nhấn mạnh việc tự tìm hiểu, thay vì chỉ nghe theo cảm tính hay áp lực từ gia đình.
Kinh nghiệm chọn ngành phù hợp năng lực bản thân
Tự đánh giá điểm mạnh của bản thân nghe có vẻ đơn giản. Nhưng không nhiều bạn làm điều này một cách nghiêm túc. Chúng tôi thường gợi ý các bạn nhìn lại kết quả học tập những năm gần đây. Hãy xem môn nào mình học tốt một cách tự nhiên, không cần gồng ép quá nhiều.
Các bài test hướng nghiệp uy tín cũng là công cụ khá hữu ích trong giai đoạn này. Chúng không đưa ra đáp án tuyệt đối cho bạn. Nhưng chúng giúp bạn nhìn thấy những khía cạnh tính cách mà trước giờ mình chưa từng để ý tới.
Trò chuyện với người đi trước cũng mang lại góc nhìn thực tế mà sách vở khó cung cấp được. Nếu bạn đang cân nhắc mở rộng cơ hội ra nước ngoài, chúng tôi từng bàn khá kỹ về việc học ngoại ngữ để mở đường du học nghề. Đây là hướng đi mà không ít học sinh trung cấp đã chọn để tăng thêm lựa chọn nghề nghiệp cho bản thân.
Có một điều chúng tôi luôn nhắc học sinh của mình. Đừng ngại thay đổi nếu phát hiện ngành đã chọn không phù hợp với bản thân. Nhiều bạn cố theo đuổi chỉ vì tiếc công sức đã bỏ ra. Rồi các bạn kéo dài thêm vài năm không vui vẻ gì với lựa chọn ban đầu. Thà dừng lại sớm để đi đúng hướng, còn hơn miễn cưỡng đi hết một con đường không thuộc về mình.
Tận dụng các buổi hướng nghiệp và ngày hội việc làm
Chúng tôi luôn khuyến khích học sinh tham gia đầy đủ các buổi hướng nghiệp và ngày hội việc làm do nhà trường tổ chức. Đây là cơ hội hiếm hoi để bạn tiếp xúc trực tiếp với nhà tuyển dụng thật sự. Bạn có thể hỏi những câu hỏi thực tế mà không phải lúc nào cũng tìm thấy trên mạng.
- Bạn sẽ biết chính xác nhà tuyển dụng đang cần kỹ năng gì, thay vì chỉ đoán mò qua tin tuyển dụng trên mạng.
- Bạn có cơ hội xin số liên hệ, mở rộng mạng lưới quan hệ nghề nghiệp ngay từ khi còn đi học.
Nếu trường bạn đang theo học chưa tổ chức thường xuyên những hoạt động này, đội ngũ tư vấn tuyển sinh của Trường Trung cấp Phương Nam luôn sẵn sàng chia sẻ thêm thông tin. Chúng tôi có nhiều chương trình kết nối doanh nghiệp đang được triển khai trong năm học này.
Kết luận
Chọn đúng ngành ngay từ đầu giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian, công sức và cả tiền bạc cho gia đình. Chúng tôi hiểu quyết định này không hề dễ dàng, nhất là khi bạn còn trẻ và chưa có nhiều trải nghiệm thực tế để đối chiếu. Cân bằng giữa đam mê cá nhân và nhu cầu thị trường lao động luôn là lời khuyên chúng tôi nhắc đi nhắc lại với mỗi bạn học sinh đến tư vấn.
Dù bạn chọn ngành nào, hãy giữ thói quen cập nhật thông tin thị trường và sẵn sàng điều chỉnh khi cần thiết. Đừng ngại chia sẻ băn khoăn của mình với gia đình, thầy cô hay đội ngũ tư vấn. Việc giới thiệu ngành học và cơ hội nghề nghiệp một cách rõ ràng, đúng thời điểm, chính là nền tảng cho một sự nghiệp bền vững sau này.
