Mỗi năm cứ đến tháng Sáu, tháng Bảy, chúng tôi lại thấy không khí trong nhiều gia đình thay đổi rõ rệt. Con vừa xong kỳ thi cuối cấp, còn bố mẹ đã cầm điện thoại lướt tìm trường, tìm ngành và so học phí. Cảnh tượng ấy lặp lại ở hầu hết các nhà có con chuẩn bị bước sang chặng mới, dù ở thành phố lớn hay vùng quê xa xôi.
Vì vậy, tìm được nơi tư vấn tuyển sinh trung cấp, cao đẳng, đại học đáng tin cậy trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bài viết này là góc nhìn của đội ngũ chúng tôi, đúc kết từ nhiều mùa tuyển sinh và rất nhiều buổi trò chuyện với học sinh cùng phụ huynh. Chúng tôi mong bạn có thêm điểm tựa trước khi đưa ra quyết định.
Áp lực mùa tuyển sinh và những băn khoăn quen thuộc
Cứ đến tháng Năm, lớp cuối cấp lại rộn ràng chuyện chọn trường, chọn ngành. Học sinh vừa ôn thi vừa cân nhắc giữa trung cấp, cao đẳng và đại học. Có bạn muốn ra trường sớm để đi làm và tự lập. Có bạn lại lo tấm bằng trung cấp sẽ kém cạnh đại học. Thực ra, nhiều bạn chưa hiểu rõ khác biệt giữa các bậc học nằm ở đâu.
Chúng tôi từng gặp không ít trường hợp học sinh học đều các môn nhưng vẫn loay hoay, không biết nên chọn hướng nào. Một bạn lớp 12 ở Bình Dương từng kể với chúng tôi rằng em mê nghề điều dưỡng, trong khi gia đình lại muốn em thi đại học ngành kinh tế cho chắc ăn. Câu chuyện ấy không hiếm. Nó cho thấy khoảng cách giữa mong muốn của con và kỳ vọng của cha mẹ vẫn còn khá lớn.
Học sinh thường mong được chọn ngành theo sở thích, ra trường sớm hoặc học liên thông lên cao khi hoàn cảnh cho phép. Phụ huynh lại mong con có công việc ổn định, tấm bằng được xã hội công nhận và dễ xin việc hơn. Hai mong muốn này không hẳn đối lập. Nếu không ngồi lại trò chuyện cởi mở, chúng rất dễ biến thành một cuộc tranh luận kéo dài cả tuần.
Phụ huynh còn có nỗi lo riêng. Thông tin tuyển sinh trên mạng nhiều đến mức mỗi nơi nói một kiểu, và khó phân biệt đâu là thông tin đã kiểm chứng. Nỗi sợ lớn nhất thường là con chọn nhầm ngành, học xong khó tìm việc, hoặc phải mất thêm thời gian học lại từ đầu. Vì thế, dành thời gian tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo trung cấp trước khi quyết định là bước rất đáng làm.
Ba kênh tư vấn tuyển sinh phổ biến hiện nay
Khi nhắc đến tư vấn tuyển sinh, phần lớn học sinh và phụ huynh sẽ nghĩ đến ba kênh quen thuộc. Mỗi kênh có thế mạnh riêng và phù hợp với những hoàn cảnh khác nhau.
Ngày hội hướng nghiệp tổ chức tại trường phổ thông vẫn là lựa chọn đầu tiên của nhiều em. Tại đó, học sinh có thể gặp trực tiếp đại diện nhiều trường, hỏi đáp ngay tại chỗ và đôi khi nộp hồ sơ sơ bộ. Được tận mắt nhìn cơ sở vật chất và trò chuyện với người phụ trách tuyển sinh giúp nhiều gia đình an tâm hơn hẳn so với chỉ đọc thông tin trên màn hình.
Tư vấn online qua fanpage, hotline hay các nhóm cựu học sinh cũng phát triển mạnh trong vài năm gần đây. Hình thức này tiện lợi, hỏi được bất cứ lúc nào, đặc biệt hữu ích với những gia đình ở xa trung tâm. Có điều, thông tin đôi khi chưa được kiểm chứng. Có trang còn mạo danh trường học để quảng cáo sai sự thật, vì vậy bạn nên đối chiếu nguồn trước khi tin.
Không thể bỏ qua vai trò của người quen và giáo viên chủ nhiệm. Đây thường là những người hiểu học sinh nhất, nắm rõ học lực, tính cách và hoàn cảnh gia đình của các em. Một lời khuyên chân thành từ thầy cô đôi khi có giá trị hơn cả chục bài quảng cáo. Dù vậy, góc nhìn ấy có thể chưa cập nhật đầy đủ các thay đổi tuyển sinh mới nhất, nên cần kết hợp thêm nguồn khác.
Trên thực tế, nhiều gia đình kết hợp cả ba kênh. Học sinh nghe giáo viên gợi ý hướng đi, tự tìm hiểu thêm qua fanpage của trường, rồi đến ngày hội hướng nghiệp để xác nhận lại. Cách làm này giảm rủi ro bị lệch thông tin khi chỉ dựa vào một nguồn duy nhất.
Tiêu chí chọn nơi tư vấn tuyển sinh đáng tin cậy
Không phải đơn vị nào quảng cáo rầm rộ cũng là nơi tư vấn đáng tin. Điều đầu tiên bạn nên xem là mức độ minh bạch: chương trình học, học phí, điều kiện xét tuyển và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. Một đơn vị có trách nhiệm sẽ không hứa điều nằm ngoài khả năng, chẳng hạn cam kết chắc chắn có việc làm ngay khi ra trường. Khi nghe những lời hứa quá chắc chắn, bạn nên đặt thêm câu hỏi để làm rõ căn cứ.
Bên cạnh sự minh bạch, người tư vấn cần thật sự lắng nghe học sinh. Chúng tôi khuyên các bạn mang theo bảng điểm, sở thích cá nhân và cả những băn khoăn của mình đến buổi tư vấn. Khi có đủ thông tin, người tư vấn mới có cơ sở gợi ý phù hợp, thay vì áp một hướng đi chung cho tất cả mọi người.
Với những ngành mang tính thực hành cao, bạn nên tìm hiểu mô hình đào tạo trung cấp chuyên nghiệp để biết chương trình được tổ chức ra sao, thời lượng thực hành chiếm bao nhiêu và có gắn với doanh nghiệp không. Đây là chi tiết nhiều gia đình thường bỏ qua, nhưng lại quyết định con có thực sự làm được việc sau khi ra trường hay không.
Một nơi tư vấn tốt thường sẵn sàng giải thích sự khác biệt giữa các bậc học, chứ không chỉ thuyết phục bạn chọn ngành mà đơn vị đó đang tuyển. Trung cấp thường chú trọng tay nghề, giúp người học đi làm sớm. Cao đẳng và đại học thiên về nền tảng kiến thức rộng hơn, phù hợp với những bạn muốn học lên cao hoặc nghiên cứu sâu. Không bậc nào tốt hơn tuyệt đối, chỉ có bậc nào phù hợp hơn với từng người.
Chọn đúng nơi tư vấn, chọn đúng hướng đi
Tư vấn tuyển sinh không chỉ là giúp học sinh điền một phiếu đăng ký nguyện vọng. Đó là bước đầu tiên định hình cả chặng đường học tập, ảnh hưởng đến cách các em nhìn nhận bản thân và nghề nghiệp tương lai. Một lời khuyên đúng lúc có thể giúp học sinh tiết kiệm nhiều năm loay hoay tìm lại hướng đi.
Chúng tôi tin gia đình nên chủ động tìm hiểu từ sớm, thay vì đợi đến sát ngày nộp hồ sơ mới cuống cuồng hỏi khắp nơi. Có thêm thời gian, học sinh sẽ cân nhắc kỹ giữa trung cấp, cao đẳng và đại học để chọn lựa phù hợp nhất với năng lực và mong muốn của mình. Nếu bạn đang chuẩn bị bước vào giai đoạn này, hãy tham khảo thêm cẩm nang dành cho tân sinh viên để có góc nhìn thực tế trước khi quyết định.
