Tài liệu ôn thi và kỹ năng học tập ảnh hưởng rất lớn đến việc bạn có vượt qua kỳ thi tốt nghiệp một cách thoải mái hay không. Với học sinh hệ trung cấp, bước chuyển từ phổ thông sang mô hình vừa học văn hóa vừa luyện tay nghề thường khiến nhiều bạn bối rối. Lịch học dày, xen kẽ giờ xưởng và giờ lý thuyết, dễ làm bạn thấy quá tải ngay từ tuần đầu. Đội ngũ tư vấn của Trung cấp Phương Nam đã đồng hành cùng nhiều thế hệ học sinh trong giai đoạn này. Qua những năm đó, chúng tôi nhận ra một điều: khi có phương pháp phù hợp, phần lớn áp lực đều có thể được kiểm soát.
Trong bài viết này, chúng tôi chia sẻ những kinh nghiệm thực tế mà đội ngũ thường tư vấn cho học sinh trước mỗi mùa thi. Không có công thức thần kỳ nào cả. Đó chỉ là cách tổ chức thời gian, chọn lọc tài liệu và giữ sức khỏe tinh thần. Những điều này đã được nhiều anh chị đi trước áp dụng, và phần lớn đều thấy hiệu quả rõ rệt sau một học kỳ.
Cân bằng giờ học nghề và giờ ôn văn hóa
Thách thức lớn nhất của học sinh trung cấp là phải theo đuổi hai mục tiêu cùng lúc. Bạn cần rèn tay nghề để ra trường có việc làm. Bạn cũng phải tích lũy đủ kiến thức văn hóa để đạt điểm tốt nghiệp. Phần lớn thời gian trong ngày dành cho xưởng thực hành hoặc doanh nghiệp liên kết. Vì thế, quỹ thời gian ôn văn hóa vốn đã ít lại càng bị thu hẹp.
Chúng tôi từng gặp một bạn học ngành điện công nghiệp. Ban đầu, bạn cố học đều tất cả các môn trong cùng một buổi. Kết quả là môn nào cũng chỉ học lướt qua. Sau khi trao đổi, bạn chuyển sang chia thời gian theo khối cố định. Buổi sáng dành cho các môn cần tư duy logic như Toán. Buổi chiều và tối dành cho thực hành hoặc ôn các môn nhẹ đầu hơn. Chỉ sau khoảng một tháng, bạn cho biết việc học đã nhẹ nhàng hơn rõ rệt. Lý do là đầu óc đã quen với nhịp chuyển đổi đó.
Dưới đây là một số khung giờ mà chúng tôi thấy hiệu quả với phần lớn học sinh:
- Buổi sáng sớm trước giờ vào xưởng: thích hợp cho các môn lý thuyết cần tư duy, vì lúc này đầu óc còn minh mẫn.
- Buổi chiều sau giờ thực hành: dùng để ôn lại kiến thức nghề vừa học, tránh để kiến thức nguội đi qua đêm.
- Buổi tối trước khi ngủ: nên dành cho việc ghi chú ngắn hoặc học từ vựng. Không nên học nặng vào giờ này.
Nhiều bạn hỏi chúng tôi có nên tranh thủ học thêm ngoại ngữ trong giai đoạn bận rộn này không. Theo kinh nghiệm của đội ngũ, bạn hoàn toàn có thể làm được, miễn là lồng ghép vào những khoảng trống nhỏ như lúc di chuyển hay giải lao. Đừng cố xếp thêm một buổi học riêng vào lịch đã kín. Nếu bạn quan tâm đến hướng đi này, bài viết học sinh trung cấp có nên học thêm ngoại ngữ để mở đường du học nghề sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn cách sắp xếp.
Tự học chủ động: kỹ năng nền tảng của học sinh trung cấp
Trong môi trường đào tạo nghề, giáo viên thường đóng vai trò định hướng hơn là hướng dẫn từng bước. Người biết tự nghiên cứu, tự đặt câu hỏi và tự tìm lời giải thường là người tiến bộ nhanh nhất. Chúng tôi từng thấy không ít bạn ban đầu khá thụ động, chỉ ngồi chép bài. Sau một học kỳ chuyển sang chủ động ôn tập, kết quả của các bạn cải thiện rõ rệt.
Một cách ghi chép mà đội ngũ hay gợi ý là lập sơ đồ tư duy. Thay vì chép nguyên văn bài giảng, bạn tóm ý chính thành các từ khóa rồi nối chúng bằng nhiều nhánh. Cách này giúp bạn nhìn toàn bộ mạch kiến thức trên một trang giấy. Khi cần ôn gấp trước kỳ thi, chỉ cần lướt qua sơ đồ là bạn có thể nhớ lại gần hết nội dung. Phương pháp này đặc biệt hữu ích với các môn có nhiều khái niệm liên quan đến nhau.
Học nhóm cũng là kỹ năng đáng rèn luyện, dù không phải ai cũng hợp với hình thức này. Khi thảo luận cùng bạn bè, bạn sẽ nghe được những góc nhìn mà bản thân chưa nghĩ tới. Có bạn giỏi lý thuyết nhưng yếu thực hành, cũng có bạn ngược lại. Nhóm học chính là nơi hai kiểu năng lực này bù đắp cho nhau. Chúng tôi khuyên nên chọn nhóm từ ba đến bốn người, vì nhóm quá đông thường khó giữ được sự tập trung.
Chọn tài liệu ôn thi và kỹ năng học tập phù hợp với từng khối thi
Chọn đúng tài liệu ôn thi cũng quan trọng không kém việc học chăm chỉ. Nhiều bạn mua cả chục cuốn sách tham khảo nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Trong khi đó, kỳ thi thường xoay quanh một số dạng bài cố định theo từng môn. Vì vậy, trước tiên hãy xác định rõ mình thi theo khối nào. Sau đó mới chọn tài liệu tương ứng, để tránh học lan man.
Nếu còn băn khoăn về các tổ hợp môn thi, bạn có thể tham khảo bài viết Toán Văn Lý là khối thi gì. Bài này giúp bạn hình dung cách môn học được sắp xếp theo từng khối. Từ đó, bạn có thể lọc ra đúng bộ đề cần ôn thay vì học dàn trải mọi thứ tìm được trên mạng.
Công nghệ cũng hỗ trợ việc ôn tập khá nhiều. Các ứng dụng quản lý thời gian theo phương pháp Pomodoro giúp duy trì sự tập trung qua những phiên học ngắn. Ứng dụng ghi chú cho phép lưu bài giảng, hình ảnh và đồng bộ trên nhiều thiết bị, nhờ vậy bạn học được mọi lúc mọi nơi. Tuy nhiên, không phải tài liệu nào trên mạng cũng đáng tin. Hãy ưu tiên nguồn từ các trường uy tín hoặc kênh giáo dục chính thống, để tránh học lệch hướng so với đề thi thực tế.
Giữ gìn sức khỏe tinh thần trong giai đoạn nước rút
Càng gần ngày thi, áp lực tâm lý càng tăng. Đây cũng là lúc nhiều học sinh mắc sai lầm lớn nhất: cắt giảm giờ ngủ để học bù. Chúng tôi từng gặp một bạn thức đến hai, ba giờ sáng suốt cả tuần trước kỳ thi. Khi vào phòng thi, đầu óc bạn mụ mẫm, và bạn làm sai cả những câu dễ vốn đã học kỹ.
Vận động nhẹ mỗi ngày giúp cơ thể giải phóng bớt căng thẳng tích tụ. Chỉ cần khoảng mười lăm đến ba mươi phút đi bộ hoặc tập giãn cơ là đủ. Giấc ngủ đủ và bữa ăn đều đặn quan trọng hơn nhiều so với việc nhồi thêm một chương sách lúc nửa đêm. Khi thiếu ngủ, não bộ gần như không thể ghi nhớ thêm được gì, dù bạn cố gắng đến đâu.
Chúng tôi cũng khuyên bạn giữ liên lạc với gia đình hoặc thầy cô trong giai đoạn này, thay vì tự gánh hết áp lực một mình. Đôi khi, một lời động viên đúng lúc cũng đủ giúp bạn lấy lại tinh thần và bước vào phòng thi tự tin hơn.
Sau kỳ thi: mở rộng con đường học tập bằng liên thông
Nhiều bạn nghĩ rằng thi tốt nghiệp xong là kết thúc hành trình học tập. Thực ra, đó chỉ là một cột mốc. Khi sở hữu cả bằng tốt nghiệp và bằng nghề trung cấp, bạn có khá nhiều lựa chọn. Trong đó có việc học liên thông lên bậc cao hơn nếu muốn đi sâu hơn về chuyên môn.
Nếu bạn đang cân nhắc hướng đi này, hãy tham khảo bài viết về lộ trình liên thông sau khi học trung cấp để có cái nhìn rõ ràng trước khi quyết định. Việc chuẩn bị tài liệu ôn thi và kỹ năng học tập ngay từ bậc trung cấp cũng là nền tảng giúp bạn học liên thông nhẹ nhàng hơn, vì các thói quen tự học và quản lý thời gian đã được rèn luyện từ trước.
Hành trình vừa học nghề vừa ôn thi văn hóa không hề dễ dàng, nhưng cũng không phải điều bất khả thi nếu bạn có phương pháp phù hợp. Chúng tôi tin rằng chỉ cần kiên trì áp dụng dần từng thói quen nhỏ, từ sắp xếp thời gian, chọn đúng tài liệu cho đến giữ gìn sức khỏe tinh thần, kết quả sẽ đến một cách tự nhiên. Đội ngũ tư vấn của chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên chặng đường này, từ lúc chọn ngành đến ngày cầm tấm bằng tốt nghiệp trên tay.
