Trung cấp Kinh tế - Kỹ Thuật Phương Nam
HOTLINE - 0905371731 - Email: Tuyensinhphuongnamdno@gmail.com

Những thông tin quan trọng về xét nghiệm dịch não tủy

 01/06/2019 08:26 |  590 lượt xem |  Chuyên mục: Liên thông đại học |  An Bình

Các xét nghiệm hóa sinh trong dịch não tủy có ý nghĩa quan trọng trong việc chẩn đoán cũng như điều trị và tiên lượng các bệnh liên quan đến hệ thần kinh trung ương. Bài viết dưới đây chúng tôi sẽ cung cấp đến các bạn những thông tin quan trọng về xét nghiệm dịch não tủy.

Dịch não tủy được tạo thành như một dịch siêu lọc của huyết tương nhờ đám rối mạch mạc ở các não thất và có thể cả các tế bào ở màng ống tủy. Các bệnh nhân xuất huyết trong nhu mô não và ở sát khoang dưới nhện hoặc sát não thất thì dịch não tủy cũng có thể lẫn máu, tuy nhiên lượng máu ít.

Thông tin về xét nghiệm dịch não tủy

Người lớn bình thường có khoảng 150 - 180ml dịch não tủy (DNT) được chứa trong các não thất, khoang dưới nhện và các bể não.

Dịch não tủy có ba chức năng chính:

  • Bảo vệ hệ thần kinh trung ương trước các sang chấn cơ học.
  • Đảm bảo sự tuần hoàn của các dịch thần kinh, các hormon, các kháng thể và các bạch cầu.
  • Tham gia điều chỉnh độ pH và cân bằng điện giải của hệ thần kinh trung ương.

Khi hệ thần kinh trung ương bị tổn thương dịch não tủy sẽ có những thay đổi tương ứng.

Những thông tin quan trọng về xét nghiệm dịch não tủy Các xét nghiệm dịch não tủy

Phương pháp chọc ống sống thắt lưng (lumbar puncture) với những nghiên cứu về áp lực dịch não tủy cũng như sự lưu thông dịch não tủy. Các xét nghiệm dịch não tủy cụ thể: sinh hoá, tế bào, vi sinh vật, độ pH, định lượng các men, các chất dẫn truyền thần kinh, các marker.... Các bạn cần phải chụp tủy, chụp bao rễ thần kinh có bơm thuốc cản quang. Trong phương pháp điều trị cần đưa thuốc vào khoang dưới nhện tủy sống:

  • Các thuốc gây tê cục bộ phục vụ mục đích phẫu thuật.
  • Các thuốc kháng sinh, các thuốc chống ung thư, corticoid…để điều trị các bệnh của hệ thần kinh trung ương hoặc các bệnh dây, rễ thần kinh.

Sau đó, bạn cần theo dõi kết quả điều trị các thuốc sẽ có chỉ định trong các trường hợp:

  • Tăng áp lực trong sọ.
  • Phù nề não nặng.
  • U não.
  • Tổn thương tủy cổ.
  • Nhiễm khuẩn ở vùng chọc kim.
  • Rối loạn đông máu...

Quy trình kỹ thuật chọc ống sống thắt lưng

Cần chuẩn bị các dụng cụ cần thiết, các loại thuốc cấp cứu và gây tê, xăng, gạc, bông cồn, găng tay, kim chuyên dùng, các ống nghiệm đựng dịch não tủy.... Sau đó các bác sĩ chuyên khoa về xét nghiệm dịch não tủy sẽ cho bệnh nhân soi đáy mắt, ghi điện tim, xét nghiệm máu đông, máu chảy, thử phản ứng thuốc gây tê, theo dõi mạch, huyết áp. Các bác sĩ sẽ tiến hành chuẩn bị tư tưởng đồng thời giải thích mục đích thủ thuật, động viên khích lệ có thể dùng thuốc trấn tĩnh vào tối hôm trước nếu như cần thiết. Khi tiến hành thủ thuật để người bệnh nằm ở tư thế cao, đầu gối sát bụng, đầu gấp vào ngực, hai tay ôm đầu gối.

Xác định vị trí và đường chọc để xét nghiệm dịch não tủy

Vị trí chọc là các khoang gian đốt sống thắt lưng, thường chọc qua các khe gian đốt sống L3 -L4; L4 - L5 hoặc khe L5 - S1. Đường chọc xét nghiệm tế bào dịch não tủy thường được chọn là đường giữa đường nối các mỏm gai. Trong trường hợp không thể sử dụng được đường giữa các bệnh nhân bị thoái hoá cột sống nặng nề, các bệnh nhân không thể nằm co được người ta có thể tiến hành chọc theo đường bên.

Tiến hành như sau:

Gây tê điểm chọc kim điểm giữa các khoang gian đốt kể trên theo 2 thì: thì đầu gây tê trong da, sau đó gây tê theo đường chọc kim, có thể bơm thuốc liên tục trong khi đưa kim gây tê vào và khi rút kim ra. Sau đó dùng kim chuyên dụng thực hiện thao tác chọc ống sống lấy dịch não tủy. Thao tác chọc được tiến hành theo 2 hình thức

  • Qua da
  • Đưa kim vào khoang dưới nhện.

Những thông tin quan trọng về xét nghiệm dịch não tủy Những lưu ý trong quá trình xét nghiệm dịch não tủy

Khi đầu kim đã nằm trong khoang dưới nhện thì rút từ từ thông nòng (mandrin) của kim, dịch não tủy sẽ chảy thành giọt, tiến hành lấy dịch não tủy. Thông thường các xét nghiệm cần làm là định lượng tế bào, xét nghiệm sinh hoá và xét nghiệm vi khuẩn. Trong khi lấy dịch cần kết hợp kiểm tra, đánh giá tình trạng lưu thông dịch não tủy bằng hai nghiệm pháp Queckenstedt và Stockey.

  • Nghiệm pháp Queckenstedt: Ép hai bên tĩnh mạch cổ trong thời gian 20-30 giây, áp lực dịch não tủy tăng nhanh, sau khi dừng ép thì áp lực sẽ nhanh chóng trở về giá trị ban đầu.
  • Nghiệm pháp Stockey: Ép tĩnh mạch chủ bụng của bệnh nhân, áp lực dịch não tủy sẽ tăng nhanh, khi ngừng ép thì áp lực trở lại bình thường.

Các tai biến có thể gặp trong xét nghiệm dịch não tủy

  • Đau đầu sau chọc ống sống thắt lưng.
  • Tụt kẹt não.
  • Nhiễm khuẩn (áp xe vị trí chọc, viêm  màng não mủ...).
  • Chảy máu (gây ổ máu tụ ngoài màng cứng hoặc chảy máu dưới nhện)...

Đánh giá kết quả dịch não tủy thông qua xét nghiệm y học

  • Dịch não tủy bình thường
  • Bình thường dịch não tủy không có màu, trong suốt.
  • Tỷ trọng của dịch não tủy bình thường là 1,006-1,009, độ nhớt của dịch não tủy là 1,01- 1,06, độ pH là 7,4 -7,6.
  • Số lượng tế bào (đếm trong buồng Fuchs - Rosenthal trong điều kiện sinh lý): 0-3 tế bào trong 1mm3 dịch.

Áp lực dịch não tủy  (80 -100) 70-120mm cột nước.

Đạm: 15 - 45 mg%.

Đường: 55 - 65 mg%.

Muối clorua: 680 -760mg%.

Các phản ứng về protein

Phản ứng Nonne - Appelt: Âm tính.

Phản ứng Pandy: Âm tính.

Phản ứng bệnh giang mai: VDRL (venéral disease research laboratory).

Những thông tin quan trọng về xét nghiệm dịch não tủy Thay đổi của dịch não tủy trong một số bệnh

➤ Xem thêm:  Ý nghĩa của xét nghiệm Nipt là gì? để hiểu thêm về những xét nghiệm sàng lọc trước sinh.

Những thay đổi của dịch não tủy trong một số bệnh

Trong viêm màng não mủ: Dịch não tủy đục, số lượng tế bào tăng (500-1000 bạch cầu/mm3), đa số là bạch cầu đa nhân trung tính; protein toàn phần tăng (100-300 mg%), glucose giảm rõ (thậm chí còn vết), NaCl bình thường. Cấy dịch não tủy có vi khuẩn mọc (màng não cầu, phế cầu...).

Trong viêm màng não lao: Dịch não tủy có màu vàng chanh, trong suốt, áp lực tăng, tế bào tăng (từ vài chục đến vài trăm tế bào/mm3), lúc đầu cả bạch cầu trung tính và  lympho, về sau lympho chiếm ưu thế (70-90%). Nếu để dịch lắng trong ống nghiệm 24 giờ sẽ thấy có nổi váng dù. Protein tăng nhẹ, đường,  glucose và muối giảm, cấy Dịch não tủy có thể thấy BK (+).

Trong viêm màng não do virus: màu sắc Dịch não tủy vẫn trong suốt, protein tăng nhẹ; tế bào tăng chủ yếu lympho, các phản ứng viêm như Pan y  và Nonne-Appelt   Dương tính (+).

Trong tai biến mạch máu não: Ở bệnh nhân xuất huyết nội sọ: Dịch não tủy có thể lẫn máu không đông trong cả 3 ống nghiệm, do máu chảy vào khoang dưới nhện nên protein tăng và tỷ lệ các thành phần tế bào trong dịch não tủy tương tự như ở máu.

Đối với các bệnh nhân xuất huyết trong nhu mô nào và ở sát khoang dưới nhện hoặc sát não thất thì dịch não tủy cũng có thể có lẫn máu. Tuy nhiên, lượng máu ít nên dịch não tủy thường chỉ có hồng nhạt hoặc phải xét nghiệm vi thể mới thấy hồng cầu. Nếu máu chảy đã nhiều ngày, xét nghiệm chỉ còn thấy có bilirubin.

Ở bệnh nhân nhồi máu não (huyết khối, tắc động mạch não) có thể thấy áp lực dịch não tủy tăng nhẹ, protein tăng nhẹ, tế bào bình thường, các xét nghiệm khác hầu hết bình thường.

Trong u não: áp lực dịch não tủy tăng cao, có phân ly protein - tế bào, biểu hiện là protein tăng (thường là trên 100mg% trong khi số lượng tế bào vẫn bình thường).

Trên đây là những thông tin quan trọng về xét nghiệm dịch não tủy. Hy vọng sẽ là thông tin hữu ích trong quá trình khám và chữa trị bệnh.

Trung cấp Kinh tế - Kỹ Thuật Phương Nam

Địa chỉ: QL.14, Tổ 8,  P. Nghĩa Phú, TX. Gia Nghĩa, Tỉnh Đắk Nông
Website: trungcapphuongnam.edu.vn
Email: trungcapphuongnam.edu.vn@gmail.com
Điện thoại: 02616.553.555 - 02616.553.777 - 02616.553.666 - 02616.553.888

Hotline: 01259.652.369 - 0905.371.731 - 0911.177.069

Liên kết mạng xã hội
DMCA.com Protection Status